Bối cảnh đấu tranh chống chủ nghĩa dân túy của Lênin

Vào cuối thế kỷ XIX, chủ nghĩa tư bản đã phát triển khá rõ nét ở Nga. Do bị đe dọa về địa vị, những nhà dân túy – đại biểu cho ý thức hệ của tầng lớp tiểu tư sản, từ chỗ ủng hộ cách mạng đã quay sang thỏa hiệp với chính quyền Nga hoàng, chống lại phong trào đấu tranh của nhân dân. Đặc biệt, họ không ngừng xuyên tạc, bài bác chủ nghĩa Mác và con đường cách mạng của những người dân chủ – xã hội Nga, gây cản trở không nhỏ đến quá trình truyền bá và thực hiện đấu tranh dưới ngọn cờ ý thức hệ của giai cấp vô sản.

Trước thách thức ấy, Lênin đã tiến hành phê phán không khoan nhượng đối với trào lưu phản động này. Ông đã viết nhiều tác phẩm như “Những biến đổi mới về kinh tế trong đời sống nông dân”, “Bàn về cái gọi là vấn đề thị trường”, “Những “người bạn dân” là thế nào và họ đấu tranh chống những người dân chủ xã hội ra sao?”, “Nội dung kinh tế của chủ nghĩa dân túy và sự phê phán trong cuốn sách của ông Xtơ-ru-vê về nội dung đó”... Trong số đó, tiêu biểu cần phải nhắc đến kinh điển “Những “người bạn dân” [...]”. Theo đánh giá của Crúp-xkai-a, cuốn sách này được đọc khá rộng rãi, hấp dẫn tất cả mọi người và có ảnh hưởng mạnh mẽ đến những thanh niên Mácxít. Điều này cũng phần nào cho thấy thực tế đấu tranh tư tưởng của Lênin đã rất hiệu quả.

Nguyên tắc tính khoa học trong đấu tranh tư tưởng của Lênin

Vấn đề đặt ra là tại sao đấu tranh của Lênin lại hiệu quả như vậy? Câu trả lời chắc chắn sẽ có nhiều ý, trong đó, lý do không thể bỏ qua là bởi ông đã tuân thủ nguyên tắc tính khoa học trong đấu tranh tư tưởng. Trái với các nhà dân túy liên tục công kích bằng cách bóp méo chủ nghĩa Mác, Lênin phản bác đối với những ý kiến của họ. Về phương diện lập trường tư tưởng, ông luôn tuyệt đối trung thành với những nguyên lý của học thuyết Mácxít. Bằng cách như vậy, những luận điệu xuyên tạc của phái dân túy đã nhanh chóng bị phanh phui và bác bỏ.

Bên cạnh đó, nguyên tắc tính khoa học trong đấu tranh tư tưởng của Lênin còn thể hiện ở chỗ ông thường sử dụng các luận cứ chắc chắn và xác thực. Cùng với các luận cứ lý thuyết, Lênin cũng rất chú trọng đưa ra các luận cứ thực tiễn, có nội dung về các dữ liệu, số liệu cụ thể. Điển hình như khi phê phán quan điểm che giấu sự đối kháng và bóc lột giai cấp của ông Cri-ven-cô, Lênin đã dẫn ra nhiều tư liệu như: thống kê của X. Kha-ri-dô-mê-nốp, số liệu về các ngành thủ công nghiệp của huyện Goóc-ba-tốp – tỉnh Ni-giơ-ni Nốp-gô-rốt... Những luận cứ ấy có sức thuyết phục rất lớn và thực sự đã đánh đổ hoàn toàn những luận điểm duy tâm, phiến diện của các nhà dân túy tự do chủ nghĩa.

Bài học quý từ thực tiễn đấu tranh chống chủ nghĩa dân túy của Lênin

Nghị quyết 25 ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị đã chỉ ra một trong những hạn chế của công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng thời gian qua là có lúc còn chưa sắc bén. Cũng trong Nghị quyết trên, phương châm của công tác tư tưởng nói chung và công tác đấu tranh tư tưởng nói riêng là phải chủ động – sắc bén – thuyết phục – hiệu quả. Muốn khắc phục được khuyết điểm và thực hiện thực chất phương châm ấy, yêu cầu tiên quyết là phải quán triệt nguyên tắc tính khoa học. Điều này cũng cho thấy, bài học về nguyên tắc trên từ thực tiễn đấu tranh tư tưởng của Lênin cho đến nay vẫn giữ nguyên giá trị.

Bước vào kỷ nguyên mới, có thể dự báo sự chống phá của các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị sẽ ngày càng điên cuồng, tinh vi, nham hiểm. Điều đó đặt ra đòi hỏi cần chú trọng nâng cao hơn nữa chất lượng của công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng. Việc kiên định nguyên tắc tính khoa học trong công tác này chẳng những sẽ tránh được nguy cơ bị “phản tác dụng”, tạo kẽ hở cho địch công phá, mà còn là tiền đề cần thiết để thực hiện thắng lợi Nghị quyết 35-NQ/TW, Nghị quyết 25-NQ/TW, Hướng dẫn 08-HD/TW và nhiều văn kiện khác của Đảng. Chính vì vậy, toàn Đảng, toàn hệ thống chính trị và toàn dân, nhất là các lực lượng chuyên trách, cần nghiên cứu kỹ, hiểu sâu và vận dụng thành thạo nguyên tắc trên trong thực tiễn đấu tranh của tổ chức và cá nhân mình.