Hội thảo nằm trong khuôn khổ nhiệm vụ khoa học, công nghệ cấp Bộ thực hiện năm 2025 - 2026 “Vai trò của người dân trong tham gia quản lý chất thải rắn sinh hoạt tại khu dân cư ven biển vùng Nam Trung Bộ giai đoạn 2020 - 2025” do TS. Lương Tình làm chủ nhiệm đề tài, Viện Khoa học xã hội vùng Trung Bộ và Tây Nguyên chủ trì.

Hội thảo quy tụ đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia môi trường, viên chức nghiên cứu thuộc Viện và các bên liên quan (tham gia trực tiếp và trực tuyến) nhằm chia sẻ, thảo luận, tìm kiếm những giải pháp căn cơ cho bài toán rác thải sinh hoạt tại các vùng ven biển, tạo nên chiều sâu ý nghĩa của Hội thảo.

Các tham luận và ý kiến trao đổi tại Hội thảo tập trung vào các nội dung: i) Vai trò của nhà nước và người dân trong quản lý chất thải rắn tại khu dân cư ven biển Nam Trung Bộ; ii) Thực trạng về quản lý chất thải rắn tại khu dân cư ven biển Nam Trung Bộ; iii) Tìm kiếm giải pháp đồng bộ và bền vững quản lý chất thải rắn hiệu quả tại khu dân cư ven biển Nam Trung Bộ.

Vai trò của nhà nước và người dân trong quản lý chất thải rắn

Hội thảo đánh giá vai trò của nhà nước trong thời gian qua được xem là người định hướng và kiến tạo hệ thống thông qua các chính sách và phong trào làm sạch bãi biển của các hội đoàn thể. Người dân vừa là nguồn phát thải chính, vừa là mắt xích quyết định sự thành bại của mọi chính sách quản lý rác thải thông qua thực hiện và giám sát tại cơ sở. 

Thực trạng đáng báo động tại các khu dân cư ven biển

Các báo cáo tham luận đã chỉ rõ áp lực ngày càng lớn của chất thải rắn sinh hoạt đối với môi trường biển Nam Trung Bộ. Do đặc thù mật độ dân cư tập trung cao kết hợp với các hoạt động dịch vụ - du lịch phát triển mạnh, lượng rác thải ra môi trường mỗi ngày là rất lớn. Thời gian qua, nhận thức phần lớn của người dân đã hiểu đúng tầm quan trọng của biển đối với đời sống sinh kế và sức khỏe, từ đó nhiều mô hình cộng đồng tự quản dọn rác bãi biển mang lại hiệu quả tốt.

Tuy nhiên, hệ thống thu gom, phân loại và xử lý tại nhiều địa phương ven biển hiện vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế: tỷ lệ phân loại rác tại nguồn còn thấp; hạ tầng kỹ thuật phục vụ thu gom chưa đồng bộ; ý thức bảo vệ môi trường của một bộ phận người dân và khách du lịch chưa cao, dẫn đến nguy cơ ô nhiễm nghiêm trọng hệ sinh thái bờ biển, ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn lợi thủy sản và phát triển kinh tế bền vững.

Tìm kiếm giải pháp đồng bộ và bền vững

Trong các bài tham luận, các đại biểu đã tập trung mổ xẻ nguyên nhân và đề xuất nhiều nhóm giải pháp mang tính chiến lược lẫn thực tiễn. Các chuyên gia nhấn mạnh để tối ưu hóa công tác quản lý chất thải rắn tại khu vực này, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa ba chân kiềng: Chính sách quản lý, Công nghệ xử lý và Cộng đồng dân cư.

Cụ thể, các giải pháp trọng tâm bao gồm:

Hoàn thiện cơ chế, chính sách: tăng cường năng lực quản lý của chính quyền địa phương, áp dụng nghiêm các quy định về xử phạt vi phạm môi trường.

Đẩy mạnh xã hội hóa: thu hút nguồn lực đầu tư tư nhân vào hạ tầng thu gom và các nhà máy xử lý rác thải áp dụng công nghệ hiện đại, hạn chế chôn lấp.

Phát huy vai trò cộng đồng: xây dựng các mô hình tự quản, tăng cường tuyên truyền để người dân ven biển thay đổi thói quen, chủ động phân loại rác tại nguồn và giảm thiểu sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần.

Các kết quả thảo luận và kiến nghị từ hội thảo sẽ là cơ sở khoa học quý báu để chủ nhiệm và nhóm nghiên cứu hoàn thiện đề tài cấp Bộ, đồng thời cung cấp những luận cứ thiết thực cho các địa phương vùng Nam Trung Bộ trong việc hoạch định chính sách bảo vệ môi trường biển bền vững trong thời gian tới.

Các đại biểu tham dự hội thảo chụp ảnh lưu niệm