Tham dự Hội thảo có bà Trương Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đà Nẵng, PGS. TS. Tống Trung Tín, Chủ tịch Hội Khảo cổ học Việt Nam, nguyên Viện trưởng Viện Khảo cổ học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, TS. Nguyễn Khánh Trung Kiên, Phó Viện trưởng Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ, TS. Đỗ Trường Giang, Phó Viện trưởng Viện Khảo cổ học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cùng nhiều nhà khoa học đầu ngành về khảo cổ học, lãnh đạo các cơ quan ban ngành và địa phương có di tích trên địa bàn thành phố Đà Nẵng.

Qua nhiều đợt khảo sát và khai quật, các nhà nghiên cứu khẳng định Đà Nẵng sở hữu một không gian văn hóa đa tầng, liên tục và là trạm trung chuyển huyết mạch từ thời tiền sử đến hiện đại. Những phát hiện tại di chỉ Bàu Dũ chứng minh nơi đây từng là địa bàn cư trú lâu đời của cư dân cổ. Đồng thời, hệ thống đền tháp, bia ký phong phú cũng định vị vững chắc vai trò của Đà Nẵng trong không gian văn hóa Champa và Đại Việt, nằm trên các tuyến giao thương biển quốc tế sầm uất.

Tuy nhiên, phần lớn các di chỉ này hiện đang chịu sức ép lớn từ tốc độ đô thị hóa, mở rộng hạ tầng ven biển và chuyển đổi mục đích sử dụng đất. Nhiều khu vực giàu trữ lượng di tích vẫn chưa được điều tra toàn diện. Các chuyên gia cảnh báo, nếu các lớp trầm tích văn hóa dưới lòng đất bị phá hủy trong quá trình xây dựng, những thông tin lịch sử vô giá sẽ vĩnh viễn mất đi và không thể phục hồi.

Trước thực trạng đó, bà Trương Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đà Nẵng nhấn mạnh quan điểm dứt khoát: Thành phố không đánh đổi di sản lấy tăng trưởng kinh tế thuần túy. Hội thảo lần này đánh dấu bước chuyển dịch căn bản trong tư duy: từ "khảo cổ học nghiên cứu" truyền thống sang "khảo cổ học ứng dụng và quản trị tài nguyên di sản".

Giải pháp then chốt được đưa ra là xây dựng Quy hoạch khảo cổ học thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2026 - 2035, tầm nhìn đến năm 2055, như một hợp phần hữu cơ của quy hoạch đô thị. Cụ thể, thành phố sẽ tiến hành điều tra tổng thể, xây dựng cơ sở dữ liệu và bản đồ số khảo cổ học để tích hợp trực tiếp vào hệ thống quản lý đất đai. Điều này giúp nhận diện, khoanh vùng bảo vệ các di chỉ ngay từ khâu chuẩn bị dự án, tránh tình trạng "chữa cháy" khi máy móc đã đào sâu xuống lòng đất.

Bên cạnh đất liền, các nhà khoa học cũng đề xuất mở rộng tầm nhìn sang khảo cổ học dưới nước nhằm tìm kiếm dấu tích thương thuyền cổ trên vùng biển Đà Nẵng. Việc số hóa dữ liệu và xây dựng các mô hình công viên khảo cổ, bảo tàng ngoài trời không chỉ bảo vệ di sản khỏi vòng quay xi măng hóa mà còn mở ra hướng phát triển các sản phẩm du lịch văn hóa bền vững, tạo động lực mới cho kinh tế địa phương.