Trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh mẽ, chuyển đổi số trở thành yêu cầu chiến lược đối với khu vực kinh tế tư nhân, góp phần nâng cao hiệu quả quản trị, đổi mới mô hình kinh doanh và năng lực cạnh tranh. Tại Việt Nam, định hướng này được thể hiện qua các chủ trương, chính sách quan trọng như Nghị quyết số 57-NQ/TW, Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị, Chương trình Chuyển đổi số quốc gia và Luật Giao dịch điện tử năm 2023. Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn gặp nhiều khó khăn về hạ tầng công nghệ, nhân lực, tài chính, quản trị dữ liệu, an toàn thông tin và khả năng tiếp cận pháp luật, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp siêu nhỏ và hộ kinh doanh. Vì vậy, cần hoàn thiện hành lang pháp lý theo hướng đồng bộ, minh bạch, khả thi, vừa bảo đảm tuân thủ, vừa tạo thuận lợi cho doanh nghiệp chuyển đổi số. Trên cơ sở đó, bài viết nghiên cứu thực tiễn tại tỉnh Đắk Lắk nhằm đánh giá kết quả, nhận diện hạn chế và khoảng trống chính sách, từ đó đề xuất giải pháp hoàn thiện hành lang pháp lý. Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính, chủ yếu tổng hợp và phân tích tài liệu thứ cấp từ báo cáo quản lý nhà nước, số liệu thống kê, văn bản pháp luật và các chương trình chuyển đổi số của địa phương.

1. Thực tiễn những kết quả đạt được về chuyển đổi số trong khu vực kinh tế tư nhân tỉnh Đắk Lắk

Thời gian qua, tỉnh Đắk Lắk đã đạt được những kết quả tích cực trong cải cách hành chính, phát triển chính quyền số và thúc đẩy chuyển đổi số. Tỷ lệ hồ sơ thủ tục hành chính giải quyết đúng hạn đạt 100%; mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp đạt 93,54%. Trong số 262 thủ tục hành chính được rà soát, 116 thủ tục được đề nghị cắt giảm; một số thủ tục đăng ký kinh doanh được rút ngắn thời gian giải quyết. Tỉnh cũng mở rộng dịch vụ công trực tuyến, phát triển các tổ công nghệ số cộng đồng và từng bước triển khai thủ tục hành chính không phụ thuộc địa giới hành chính.

Bên cạnh đó, tỉnh chú trọng xây dựng cơ sở dữ liệu số phục vụ quản lý và sản xuất, kinh doanh. Đến tháng 5/2026, khoảng 2,02 triệu thửa đất đã được số hóa, chuẩn hóa, đạt 96,7% khối lượng cần thực hiện. Các nền tảng bản đồ số nông sản, sản phẩm OCOP, du lịch và truy xuất nguồn gốc cũng được triển khai, góp phần tăng tính minh bạch, quảng bá sản phẩm và mở rộng thị trường.

Ứng dụng công nghệ số trong khu vực tư nhân từng bước được mở rộng, nhất là trong quảng bá, tiêu thụ nông sản, thương mại điện tử và truy xuất nguồn gốc. Một số doanh nghiệp đã áp dụng cảm biến thông minh, hệ thống tự động hóa và giám sát sản xuất theo thời gian thực nhằm nâng cao năng suất, tiết kiệm chi phí và kiểm soát chất lượng. Theo báo cáo của VCCI năm 2025, Đắk Lắk đạt 4,33 điểm BPI, cao hơn mức trung vị cả nước là 4,20 điểm. Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030, kinh tế số chiếm 30% GRDP và trên 80% doanh nghiệp nhỏ và vừa sử dụng nền tảng số.

2. Những vấn đề đặt ra trong chuyển đổi số ở khu vực tư nhân tỉnh Đắk Lắk

Mặc dù đạt được những kết quả bước đầu, chuyển đổi số trong khu vực kinh tế tư nhân tỉnh Đắk Lắk vẫn đối mặt với nhiều khó khăn. Hạ tầng công nghệ và giải pháp bảo mật tại nhiều doanh nghiệp chưa đồng bộ; nguồn nhân lực số thiếu chuyên môn sâu; chi phí đầu tư công nghệ vượt quá khả năng của một bộ phận doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và hộ kinh doanh.

Bên cạnh đó, dữ liệu còn phân tán, việc kết nối và chia sẻ giữa các hệ thống chưa hiệu quả. Nhận thức và mức độ ứng dụng công nghệ giữa các doanh nghiệp không đồng đều; nhiều đơn vị vẫn sử dụng phương thức quản lý truyền thống, ứng dụng số còn mang tính tự phát.

Đáng chú ý, hành lang pháp lý và cơ chế thực thi chưa thực sự thuận lợi. Một số quy định còn thiếu hướng dẫn cụ thể, khó tiếp cận đối với doanh nghiệp nhỏ; quy trình triển khai dự án số có thể kéo dài, làm phát sinh thời gian và chi phí. Những hạn chế này cho thấy chuyển đổi số không chỉ phụ thuộc vào nguồn lực doanh nghiệp mà còn gắn với chất lượng thể chế và hiệu quả hỗ trợ của chính quyền.

3. Một số giải pháp hoàn thiện hành lang pháp lý thúc đẩy chuyển đổi số trong khu vực tư nhân tỉnh Đắk Lắk

Thứ nhất, đồng bộ hóa quy định pháp luật về giao dịch điện tử, thương mại điện tử, hóa đơn điện tử, định danh điện tử, bảo vệ dữ liệu cá nhân và an toàn thông tin; tăng cường hướng dẫn thống nhất, dễ hiểu, dễ áp dụng, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Thứ hai, hoàn thiện chính sách hỗ trợ theo đặc điểm doanh nghiệp, ưu tiên doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp siêu nhỏ và hộ kinh doanh thông qua hỗ trợ tiếp cận tín dụng, công nghệ, tư vấn pháp lý và đào tạo kỹ năng số.

Thứ ba, tăng cường bảo vệ dữ liệu và an toàn thông tin, cụ thể hóa quy định pháp luật bằng hướng dẫn thực tiễn, đồng thời phát triển đầu mối tư vấn pháp lý số giúp doanh nghiệp phòng ngừa rủi ro và nâng cao năng lực tuân thủ.

Thứ tư, đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến toàn trình và liên thông dữ liệu, đơn giản hóa thủ tục, hạn chế yêu cầu cung cấp lại thông tin đã có, rút ngắn thời gian xử lý và giảm chi phí hành chính.

Thứ năm, thí điểm các mô hình chuyển đổi số phù hợp với đặc thù địa phương, tập trung vào nông nghiệp, thương mại nông sản, du lịch số, logistics và truy xuất nguồn gốc. Kết quả thí điểm cần được đánh giá để điều chỉnh, hoàn thiện và nhân rộng chính sách phù hợp.

Thứ sáu, nâng cao năng lực thực thi và hỗ trợ doanh nghiệp, tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, hiệp hội và doanh nghiệp; đẩy mạnh tập huấn pháp luật số, đào tạo kỹ năng số và xây dựng các kênh trực tuyến tiếp nhận, giải đáp vướng mắc.

4. Kết luận

Hoàn thiện hành lang pháp lý là điều kiện quan trọng để thúc đẩy chuyển đổi số trong khu vực kinh tế tư nhân tỉnh Đắk Lắk. Mặc dù địa phương đã đạt kết quả trong cải cách hành chính, phát triển dữ liệu số và ứng dụng công nghệ, những hạn chế về tài chính, nhân lực, hạ tầng, quản trị dữ liệu và khả năng tiếp cận pháp luật vẫn cản trở quá trình chuyển đổi số.

Do đó, cần triển khai đồng bộ các giải pháp hoàn thiện pháp luật, hỗ trợ doanh nghiệp, bảo vệ dữ liệu, phát triển dịch vụ công số và nâng cao năng lực thực thi. Một hành lang pháp lý minh bạch, khả thi và phù hợp với thực tiễn sẽ góp phần giảm chi phí tuân thủ, khuyến khích đổi mới và nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển bền vững trong nền kinh tế số.

Theo Phan Xuân Thủy, Nguyễn Bá Phi Vũ - Tạp chí Khoa học xã hội miền Trung, số 5(94)-2026